Θέλω να μπορώ να απολαύσω τη ζωή.

Είναι δικαίωμά μου!

Σε αυτό το τμήμα της ιστοσελίδας θα βρείτε συμβουλές για τη διατροφή ασθενών ανάλογα με το είδος του καρκίνου που αντιμετωπίζουν.

Η σημασία της διατροφικής αξιολόγησης στον ογκολογικό ασθενή

«Είμαστε ό,τι τρώμε, ό,τι αναπνέουμε και ό,τι σκεφτόμαστε». Η φράση αυτή εμπεριέχει μέσα της μεγάλη αλήθεια, καθώς όλο και περισσότερες μελέτες, συνηγορούν υπέρ της συσχέτισης της διατροφής και της κατάστασης της υγείας μας.

Είναι γνωστό πως ο καρκίνος αποτελεί μια πολυπαραγοντική νόσο. Πέρα από τους γενετικούς παράγοντες, άλλοι καθοριστικοί παράγοντες εμφάνισης και έκβασης της νόσου, αποτελούν οι περιβαλλοντικοί. Η διατροφή, ο τρόπος ζωής και το περιβάλλον διαβίωσης, αποτελούν, τους σημαντικότερους από αυτούς.

Πώς σχετίζεται η διατροφή με τον καρκίνο;

 

Τα τελευταία 60 χρόνια οι διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων άλλαξαν ριζικά. Η υπεραφθονία της σημερινής εποχής και η υιοθέτηση μιας δυτικού τύπου διατροφής, είχε ως αποτέλεσμα την απομάκρυνση των Ελλήνων από την παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή και κατά συνέπεια την ολοένα και αυξανόμενη εμφάνιση κρουσμάτων, ορισμένων μορφών καρκίνου.

Είναι σημαντική η διατροφικ αξιολόγηση του ογκολογικού ασθενή?

Η πλειοψηφία των ασθενών με καρκίνο βιώνει, συχνά, έντονες διαταραχές της κατάστασης θρέψης τους, είτε λόγω της ίδιας της νόσου και των θεραπειών που ακολουθούν, για την καταπολέμηση της, είτε λόγω του υψηλού μεταβολικού ρυθμού που την χαρακτηρίζει, με αποτέλεσμα οι ανάγκες σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά να είναι ιδιαίτερα αυξημένες. Συμπτώματα, όπως η ναυτία, ο έμετος, οι γαστρεντερικές διαταραχές και η αλλαγή στη γεύση, συνηγορούν στην απουσία της όρεξης και έχουν ως αποτέλεσμα το 20% των ανθρώπων που νοσούν με καρκίνο, να πεθαίνουν λόγω κακής θρέψης και όχι εξαιτίας της ίδιας της νόσου. Στην αναγνώριση του προβλήματος συμβάλλει η συνεχής και ολοκληρωμένη διατροφική αξιολόγηση, η οποία θέτει τη βάση της διατροφικής υποστήριξης.

Αποτελεί η κακή κατάσταση θρέψης παράμετρο για την εξέλιξη της νόσου?                                       

Ο τύπος και το στάδιο του καρκίνου, ο χρόνος διάρκειας της νόσου, ο τύπος της θεραπείας, καθώς και το εάν υπήρξε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης του καρκινώματος, φαίνεται να επηρεάζουν σημαντικά την πρόσληψη της τροφής. Αναλυτικότερα, στα στάδια ΙΙΙ και ΙV έχουμε σημαντική ελάττωση της προσλαμβανόμενης τροφής και της ημερήσιας κατανάλωσης πρωτεϊνών σε σχέση με τα στάδια Ι και ΙΙ.

Η καχεξία, ένα σύνδρομο που χαρακτηρίζεται κυρίως από απώλεια βάρους και μυϊκού ιστού, στους πάσχοντες από καρκίνο οφείλεται στην εξάντληση των αποθεμάτων του λίπους και στη μεγάλη απώλεια μυϊκής μάζας. Επιπλέον, η απώλεια μυϊκής μάζας από τους σκελετικούς μύες, είναι το χαρακτηριστικό κλινικό σημείο της καρκινικής καχεξίας, που δυστυχώς, δεν αναγνωρίζεται αμέσως από τους ειδικούς, παρόλο που τα 2/3 των ογκολογικών ασθενών προσβάλλονται από αυτή.

Έρευνες δείχνουν ότι, τα συμπτώματα της καχεξίας για έναν ογκολογικό ασθενή θα πρέπει να αντιμετωπίζονται άμεσα, διότι περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση επιπλοκών, κακή ανταπόκριση στη νόσο, μειωμένη ανοχή στη θεραπεία, περισσότερες επανεισαγωγές στο νοσοκομείο, χαμηλότερου βαθμού ποιότητα ζωής και μειωμένη επιβίωση.

Σε πρόσφατη μελέτη που διεξήχθη, στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αττικόν, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, η οποία εξετάζει την κατάσταση θρέψης των ογκολογικών ασθενών και πως αυτή επηρεάζεται, τα αποτελέσματα της επιβεβαιώνουν την βιβλιογραφία, καθώς κρίνεται απαραίτητο, προκειμένου να μειωθούν οι αρνητικές συνέπειες της κακής θρέψης που σχετίζονται με τη νόσο, να αναγνωριστεί κάθε καρκινοπαθής σε πρώιμο στάδιο κακής θρέψης κατά την περίθαλψη του στο νοσοκομείο ή από τον ιατρό του σε εξωτερικό ιατρείο.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, σημαντική απώλεια βάρους και μυϊκού ιστού, παρουσιάζουν οι ασθενείς με καρκίνο στο πνεύμονα και στο ανώτερο και κατώτερο γαστρεντερικό σύστημα. Οι συμπαγείς κακοήθεις όγκοι, όπως είναι ο καρκίνος του παγκρέατος, σχετίζονται, επίσης, με την ανάπτυξη καρκινικής καχεξίας. Αντίθετα, οι ομάδες που συνήθως δεν εκδηλώνουν καρκινική καχεξία είναι ο καρκίνος του μαστού και οι αιματολογικές κακοήθειες.

 

Βιβλιογραφία

  • Krishnasamy, K., Yoong, T. L., et al., (2017) Identifying Malnutrition: Nutritional Status in Newly Diagnosed Patients With Cancer, Clinical Journal of Oncology Nursing. Oncology Nursing Society.
  • Neelemaat, F., Kruizenga, H.M. de Vet H.C.W., et al., (2008) National Center for Biotechnology Information. U.S. National Library of Medicine.
  • Mazzotta P., & Jeney C.M, (2009) Anorexia-Cachexia Syndrome: A Systematic Review of the Role of Dietary Polyunsaturated Fatty Acids in the Management of Symptoms, Survival, and Quality of Life, Journal of Pain and Symptom Management, Volume 37, Issue 6
  • Bozzetti F., & Mariani L., (2009) Defining and Classifying Cancer Cachexia: A Proposal by the SCRINIO Working Group, Journal of Parenternal and Enternal Nutrition, ASPEN, Volume 33, Issue 4
  • Huhmann M.B., & Cunningham R.S., (2005) Importance of nutritional screening in treatment of cancer-related weight loss, The Lancet Oncology, Volume 6, Issue 5
  • Evans W.J., Morley J.E., & Argilés J., (2008) Cachexia: A new definition, Clinical Nutrition, ESPEN, Volume 27, Issue 6,  Pages 793-799
  • Πούλια, Κ.Α. (2012) Μελέτη του ρόλου της κατάστασης θρέψης νοσηλευόμενων ασθενών στην εμφάνιση νοσοκομειακών λοιμώξεων, PhD, Αθήνα: Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
  • World Health Organization (2018) The top 10 causes of death.

 

 

Βαϊοπούλου Σοφία

Διατροφολόγος – Διαιτολόγος , MSc (Κλινική Διατροφή)

Είναι πολύ πιθανό κατά τη διάρκεια της θεραπείας ο ασθενής να επηρεαστεί τόσο συναισθηματικά, όσο και ψυχολογικά. Αυτό μεταφράζεται σε συνεχείς μεταπτώσεις σε οποιοδήποτε τομέα της καθημερινότητάς του, οι οποίες προκαλούν διάφορες διαταραχές, δυσκολεύοντάς τον να έχει μια φυσιολογική ζωή. Έτσι ακόμη και το τι τρώει μπορεί να έχει άμεση επίπτωση στην καθημερινότητά του.

Δεδομένα κατά περίπτωση υπάρχουν διαφορετικά δεδομένα και διαφορετικές απαιτήσει. Επειδή όμως η απώλεια βάρους είναι μια συνηθισμένη συνέπεια λόγω απώλειας όρεξης ή της θεραπείας που ακολουθείται, απαιτείται μια διατροφή προσεγμένη και στοχευμένη στο να ενισχύσει τον οργανισμό με όλα τα θρεπτικά στοιχεία που χρειάζεται.

Σε αυτή την κατεύθυνση προτείνονται κάποιες απλές συμβουλές, προκειμένου να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα χωρίς ιδιαίτερο κόπο ή στερήσεις.

Για παράδειγμα ο ασθενής:

  • Μπορεί να φάει το πιο πλούσιο γεύμα (ποσοτικά και ποιοτικά) της ημέρας όποτε νοιώθει την ανάγκη, πρωί – μεσημέρι – βράδυ και όχι αναγκαστικά το μεσημέρι.
  • Αντί για τρία βασικά γεύματα, προτιμάται να εντάξει στη διατροφή του πολλά μικρά γεύματα καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.
  • Το διαιτολόγιό του πρέπει να περιέχει πολλά τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες (κοτόπουλο, ψάρι, κόκκινο κρέας, αυγά, γιαούρτι κ.α.).
  • Να έχει γεύματα τα οποία είναι γευστικά και δελεαστικά, δοκιμάζοντας νέες συνταγές.
  • Να έχει πάντοτε σε πρώτη ζήτηση τρόφιμα ή χυμούς υψηλής θερμιδικής αξίας είτε στο σπίτι είτε σε άλλους χώρους όπου κινείται και δραστηριοποιείται, όπως το αυτοκίνητο και ο χώρος εργασίας.
  • Όταν νοιώθει πως δεν έχει όρεξη για φαγητό, μπορεί να επισκεφθεί ένα αγαπημένο εστιατόριο ή να συναντηθεί με φίλους για δείπνο-γεύμα, ούτως ώστε να αλλάξει η διάθεσή του.
  • Τέλος πάντα σε επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό να εντοπίσει χυμούς, ενεργειακά ροφήματα, συμπληρώματα διατροφής, τα οποία ενδείκνυνται για την περίπτωσή του και τα οποία μπορεί να εντάξει στο διαιτολόγιό του.

* Μεπληροφορίεςαπότο American Institute for Cancer Research

Κάθε ασθενής με καρκίνο εκτός από την ίδια τη νόσο έχει να αντιμετωπίσει και μια σειρά άλλων προβλημάτων. Ένα από αυτά και μάλιστα πολύ ψηλά στη σχετική λίστα είναι το πρόβλημα της διατροφής. Κάποια διατροφική προβλήματα έχουν σχέση με τον ίδιο τον καρκίνο και κάποια άλλα με τις επιπτώσεις της θεραπείας, τη φαρμακευτική αγωγή και τις παρενέργειες που ίσως υπάρχουν.

Ο ασθενής πρέπει να έχει κατά νου πως παρά το ότι θεωρεί πως τρώει κανονικά, ο οργανισμός του είναι πιθανόν να μην απορροφά όλες τις θρεπτικές ουσίες τις οποίες χρειάζεται για να ανταπεξέλθει στις αυξημένες λόγω της νόσου απαιτήσεις.

Δεν θα πρέπει να περνάει απαρατήρητο πως ενδεχομένως κατά τη διάρκεια της θεραπείας εμφανιστούν προβλήματα, όπως ναυτία ή αλλαγές στη γεύση. Έτσι ο ασθενής ίσως τρώει μικρότερες ποσότητες για να αντιμετωπίσει με αποτέλεσμα να μην λαμβάνει τις απαιτούμενες ποσότητες και τα θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα. Ακόμη ενδεχομένως να αντιμετωπίζει πρόβλημα με την κατανάλωση κάποιων τροφίμων, που δεν αντιμετώπιζε νωρίτερα, κάτι που σημαίνει πως θα πρέπει να τα αντικαταστήσει. Θα πρέπει δηλαδή να διευρύνει την γκάμα των διατροφικών του επιλογών.

Η κατάσταση κατά την οποία οι προσλαμβάνουσες θερμίδες και πρωτεΐνες δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες του οργανισμού ονομάζεται δυσθρεψία και έχει ως αποτέλεσμα την ακούσια απώλεια βάρους και κατά συνέπεια αδυναμία και ευπάθεια. Στην  περίπτωση των καρκινοπαθών όσοι χάνουν βάρος παρουσιάζουν μικρότερη επιβίωσης σε σχέση με όσους διατηρούν τα ίδια περίπου κιλά.

Η σωστή διατροφή είναι σημαντική στον καρκίνο. Η διαχείριση της δυσθρεψίας επομένως προϋποθέτει μια συγκεκριμένη διατροφή η οποία να καλύπτει τις ανάγκες του ασθενούς σε πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, βιταμίνες, λίπη, φυτικές ίνες και νερό. Βασικός στόχος είναι να μην παρουσιαστεί απώλεια βάρους και μυϊκής μάζας, να μην υπάρχει αδυναμία και κόπωση, ούτως ώστε να έχει δυνάμεις για να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της θεραπείας του.

Μια ενδιαφέρουσα μελέτη δημοσιεύτηκε πριν λίγο καιρό από ομάδα γιατρών στο «CA:ACancerJournalforClinicians» και εντοπίσαμε στην ιστοσελίδα της AmericanCancerSociety. Η Αμερικανική Εταιρεία Καρκίνου δημοσίευσε μια οδηγία Διατροφής και Φυσικής Δραστηριότητας για το 2020. Πρόκειται για κατευθύνσεις που αναπτύχθηκαν από μια ομάδα εμπειρογνωμόνων στην έρευνα για τον καρκίνο, την πρόληψη, την επιδημιολογία, τη δημόσια υγεία και την πολιτική της. Συγκεκριμένα περιλαμβάνει τέσσερις συγκεκριμένες συστάσεις σε ατομικό επίπεδο και μια γενικότερη που αφορά την κοινότητα και την επίδρασή της στη διαμόρφωση υγιών συμπεριφορών για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου. Ας τις δούμε περιληπτικά.

  1. Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής. Οι ενήλικες θα πρέπει να αποφεύγουν τις αυξομειώσεις βάρους κα θα πρέπει να διατηρούνται σε ένα υγιές εύρος.
  2. Σωματική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τη μελέτη κάθε ενήλικος θα πρέπει να έχει στο εβδομαδιαίο πρόγραμμά του 150-300 λεπτά φυσικής δραστηριότητας μέτριας έντασης και 75-150 λεπτά έντονης έντασης. Πάγια απαίτηση ο περιορισμός της καθιστικής συμπεριφοράς.
  3. Υγιεινή διατροφή σε όλες τις ηλικίες. Τα ναι και όχι δεν διαφέρουν από αυτά που όλοι σχεδόν γνωρίζουμε. Η διατροφή μας πρέπει να περιλαμβάνει τρόφιμα με πολλά θρεπτικά συστατικά (λαχανικά, όσπρια, φρούτα, φυτικές ίνες κ.α.) ενώ πρέπει να έχει μικρότερες ποσότητες από κόκκινα ή επεξεργασμένα κρέατα, ζάχαρη, ποτά και επεξεργασμένα προϊόντα.
  4. Να αποφεύγεται η κατανάλωση αλκοόλ. Εάν κάποιος όμως επιθυμεί να καταναλώσει αλκοόλ, η σύσταση είναι για ένα ποτό την ημέρα για τις γυναίκες και δύο για τους άντρες.

Ιδιαίτερης αξίας είναι η τελική σύσταση, σύμφωνα με την οποία απαιτείται δημόσιοι, ιδιωτικοί και κοινοτικοί οργανισμοί να βρίσκονται σε συνεργασία σε κάθε επίπεδο, προκειμένου να αναπτύσσουν πολιτικές αλλαγές που θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μέγιστη δυνατή πρόσβαση σε θρεπτικές τροφές, σε ευχάριστες δραστηριότητες, σε ασφαλείς δράσεις και τον περιορισμό κατανάλωσης αλκοόλ.

 

Πηγή