Θέλω να μπορώ να απολαύσω τη ζωή.

Είναι δικαίωμά μου!

Σε αυτό το τμήμα της ιστοσελίδας θα βρείτε συμβουλές για τη διατροφή ασθενών ανάλογα με το είδος του καρκίνου που αντιμετωπίζουν.

Οι ιδιαίτερες διατροφικές ανάγκες του ογκολογικού ασθενή

Η πρώτη προτεραιότητα σε κάθε πρόγραμμα διατροφής, είναι να καλύπτει τον οργανισμό σε θερμίδες και πρωτεΐνη, σύμφωνα με τις ανάγκες του. Αν κάποιο άτομο δεν τρώει ικανοποιητικά, ώστε να καλύψει τις ανάγκες αυτές, τότε θα αρχίσει να χάνει βάρος, μυϊκή μάζα, δύναμη και αντοχή.

Τόσο ο καρκίνος όσο και η θεραπεία του επηρεάζουν σημαντικά τις διατροφικές ανάγκες, μέσω των μεταβολών που επέρχονται στις διαδικασίες της πέψης, της απορρόφησης και του μεταβολισμού.

Οι συμβατικές μέθοδοι αντιμετώπισης του καρκίνου περιλαμβάνουν τη χημειοθεραπεία, την ανοσοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία και τη χειρουργική αντιμετώπιση μεμονωμένα ή σε συνδυασμό. Ενώ, η χειρουργική επέμβαση και η ακτινοθεραπεία εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση όγκων σε συγκεκριμένα σημεία, η χημειοθεραπεία αποτελεί μια συστηματική θεραπεία που επηρεάζει όλο το σώμα, δυστυχώς και τα υγιή κύτταρα.

Οι παρενέργειες της ακτινοθεραπείας είναι συνήθως στο συγκεκριμένο σημείο που ακτινοβολείται, ενώ κατά τη χημειοθεραπεία επηρεάζονται κύτταρα τα οποία ανακυκλώνονται με ταχείς ρυθμούς, όπως τα κύτταρα του μυελού των οστών, τα θυλάκια των τριχών και ο βλεννογόνος του γαστρεντερικού συστήματος.

Κατά την έναρξη της θεραπείας μπορεί να νιώθετε αρκετά καλά, ώστε να συνεχίσετε να διατρέφεστε όπως και πριν. Καθώς όμως οι θεραπείες θα προχωρούν, ίσως  προκύψουν αλλαγές, οι οποίες μπορεί να εμποδίσουν την επαρκή πρόσληψη θρεπτικών συστατικών  (π.χ. ανορεξία, αλλαγές στη γεύση, ξηροστομία, ναυτία, δυσκοιλιότητα, διαρροϊκές κενώσεις κ.α.).

Ακόμη κι αν είστε υπέρβαροι, πρωταρχικός σας στόχος θα πρέπει να είναι, να διατηρήσετε το σωματικό σας βάρος, βελτιώνοντας ταυτόχρονα τις διατροφικές σας συνήθειες. Με σωστές διατροφικές επιλογές, θα μπορείτε να διατηρήσετε όλα τα απαραίτητα, για εσάς, θρεπτικά συστατικά και κατά την περίοδο της θεραπείας.

Ενδεικτικές οδηγίες για τη διατήρηση της διατροφικής κατάστασης σε ένα επαρκές επίπεδο:

  • Αποφύγετε να καταναλώνετε 3 μεγάλα γεύματα τη μέρα και αντί αυτού, προσπαθήστε να καταναλώνετε μικρότερες ποσότητες σε πιο συχνά γεύματα.
  • Αποφύγετε τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, που είναι πιο δύσπεπτα και τείνουν να παραμένουν στο στόμαχο προκαλώντας δυσφορία ή ναυτία. Τέτοια τρόφιμα μπορεί να είναι το μπέικον, το λουκάνικο, το βούτυρο, η μαργαρίνη, η μαγιονέζα, οι λιπαρές σάλτσες, τα πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα, τα τηγανητά και τα συσκευασμένα τρόφιμα τύπου κρουασάν, μπισκότα κ.α.
  • Τις μέρες της θεραπείας καλό θα ήταν να καταναλώσετε ένα μικρό γεύμα 2 ώρες πριν τη θεραπεία και ένα μικρό κολατσιό κατά τη διάρκεια αυτής (κράκερ, κομπόστα, σκεύασμα ειδικής διατροφής κ.α.), εφόσον επιτρέπεται.
  • Προσπαθήστε να καταναλώσετε μία μικρή ποσότητα πρωινού κάθε μέρα. Πίνετε εμπλουτισμένα ροφήματα και σκευάσματα ειδικής διατροφής για να συμπληρώσετε τις ανάγκες του οργανισμού σας.
  • Είναι πολύ σημαντικό να μάθετε να προσαρμόζετε τη διατροφή σας, σύμφωνα με τις εκάστοτε ανάγκες του οργανισμού σας.
  • Προσπαθήστε να ζυγίζεστε σε εβδομαδιαία βάση, την ίδια μέρα, την ίδια ώρα και με την ίδια ζυγαριά. Αν παρατηρήσετε ότι χάνετε βάρος, με τη βοήθεια ειδικού διαιτολόγου, προσαρμόστε τη δίαιτά σας, ώστε να λαμβάνετε περισσότερες θερμίδες.

Η κατάσταση θρέψης των ογκολογικών ασθενών διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της νόσου, αλλά και δεικτών υγείας, όπως η ποιότητα ζωής, η λειτουργική ικανότητα και η ψυχική ισορροπία. Η αξιολόγηση της διατροφικής κατάστασης και η διατροφική παρέμβαση, θα πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο υποστηρικτικό κομμάτι κάθε ογκολογικής θεραπείας, γι’  αυτό μη διστάζετε, ρωτήστε τον γιατρό και τον διαιτολόγο σας, καθώς η κάθε κατάσταση χρήζει εξατομικευμένης προσέγγισης,  σε κάθε περίπτωση υπάρχει λύση!

 

 

Βιβλιογραφία:

  • Kathleen Mahan & Sylvia Escott-Stump, Krause’s, (2017). Θεραπευτική Διατροφή, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, σελ. 24-26, 30
  • Ζαμπέλας, Α (2011). Κλινική Διαιτολογία & Διατροφή 3η Εκδ. Π.Χ Πασχαλίδης
  • Aredes, M.A., Garcez, M.R., Chaves, G.V., (2018) Influence of chemoradiotherapy on nutritional status, functional capacity, quality of life, and toxicity of treatment for patients with cervical cancer. Nutrition & Dietetics.

 

Βαϊοπούλου Σοφία, Διατροφολόγος – Διαιτολόγος , MSc (Κλινική Διατροφή)

Είναι πολύ πιθανό κατά τη διάρκεια της θεραπείας ο ασθενής να επηρεαστεί τόσο συναισθηματικά, όσο και ψυχολογικά. Αυτό μεταφράζεται σε συνεχείς μεταπτώσεις σε οποιοδήποτε τομέα της καθημερινότητάς του, οι οποίες προκαλούν διάφορες διαταραχές, δυσκολεύοντάς τον να έχει μια φυσιολογική ζωή. Έτσι ακόμη και το τι τρώει μπορεί να έχει άμεση επίπτωση στην καθημερινότητά του.

Δεδομένα κατά περίπτωση υπάρχουν διαφορετικά δεδομένα και διαφορετικές απαιτήσει. Επειδή όμως η απώλεια βάρους είναι μια συνηθισμένη συνέπεια λόγω απώλειας όρεξης ή της θεραπείας που ακολουθείται, απαιτείται μια διατροφή προσεγμένη και στοχευμένη στο να ενισχύσει τον οργανισμό με όλα τα θρεπτικά στοιχεία που χρειάζεται.

Σε αυτή την κατεύθυνση προτείνονται κάποιες απλές συμβουλές, προκειμένου να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα χωρίς ιδιαίτερο κόπο ή στερήσεις.

Για παράδειγμα ο ασθενής:

  • Μπορεί να φάει το πιο πλούσιο γεύμα (ποσοτικά και ποιοτικά) της ημέρας όποτε νοιώθει την ανάγκη, πρωί – μεσημέρι – βράδυ και όχι αναγκαστικά το μεσημέρι.
  • Αντί για τρία βασικά γεύματα, προτιμάται να εντάξει στη διατροφή του πολλά μικρά γεύματα καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.
  • Το διαιτολόγιό του πρέπει να περιέχει πολλά τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες (κοτόπουλο, ψάρι, κόκκινο κρέας, αυγά, γιαούρτι κ.α.).
  • Να έχει γεύματα τα οποία είναι γευστικά και δελεαστικά, δοκιμάζοντας νέες συνταγές.
  • Να έχει πάντοτε σε πρώτη ζήτηση τρόφιμα ή χυμούς υψηλής θερμιδικής αξίας είτε στο σπίτι είτε σε άλλους χώρους όπου κινείται και δραστηριοποιείται, όπως το αυτοκίνητο και ο χώρος εργασίας.
  • Όταν νοιώθει πως δεν έχει όρεξη για φαγητό, μπορεί να επισκεφθεί ένα αγαπημένο εστιατόριο ή να συναντηθεί με φίλους για δείπνο-γεύμα, ούτως ώστε να αλλάξει η διάθεσή του.
  • Τέλος πάντα σε επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό να εντοπίσει χυμούς, ενεργειακά ροφήματα, συμπληρώματα διατροφής, τα οποία ενδείκνυνται για την περίπτωσή του και τα οποία μπορεί να εντάξει στο διαιτολόγιό του.

* Μεπληροφορίεςαπότο American Institute for Cancer Research

Κάθε ασθενής με καρκίνο εκτός από την ίδια τη νόσο έχει να αντιμετωπίσει και μια σειρά άλλων προβλημάτων. Ένα από αυτά και μάλιστα πολύ ψηλά στη σχετική λίστα είναι το πρόβλημα της διατροφής. Κάποια διατροφική προβλήματα έχουν σχέση με τον ίδιο τον καρκίνο και κάποια άλλα με τις επιπτώσεις της θεραπείας, τη φαρμακευτική αγωγή και τις παρενέργειες που ίσως υπάρχουν.

Ο ασθενής πρέπει να έχει κατά νου πως παρά το ότι θεωρεί πως τρώει κανονικά, ο οργανισμός του είναι πιθανόν να μην απορροφά όλες τις θρεπτικές ουσίες τις οποίες χρειάζεται για να ανταπεξέλθει στις αυξημένες λόγω της νόσου απαιτήσεις.

Δεν θα πρέπει να περνάει απαρατήρητο πως ενδεχομένως κατά τη διάρκεια της θεραπείας εμφανιστούν προβλήματα, όπως ναυτία ή αλλαγές στη γεύση. Έτσι ο ασθενής ίσως τρώει μικρότερες ποσότητες για να αντιμετωπίσει με αποτέλεσμα να μην λαμβάνει τις απαιτούμενες ποσότητες και τα θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα. Ακόμη ενδεχομένως να αντιμετωπίζει πρόβλημα με την κατανάλωση κάποιων τροφίμων, που δεν αντιμετώπιζε νωρίτερα, κάτι που σημαίνει πως θα πρέπει να τα αντικαταστήσει. Θα πρέπει δηλαδή να διευρύνει την γκάμα των διατροφικών του επιλογών.

Η κατάσταση κατά την οποία οι προσλαμβάνουσες θερμίδες και πρωτεΐνες δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες του οργανισμού ονομάζεται δυσθρεψία και έχει ως αποτέλεσμα την ακούσια απώλεια βάρους και κατά συνέπεια αδυναμία και ευπάθεια. Στην  περίπτωση των καρκινοπαθών όσοι χάνουν βάρος παρουσιάζουν μικρότερη επιβίωσης σε σχέση με όσους διατηρούν τα ίδια περίπου κιλά.

Η σωστή διατροφή είναι σημαντική στον καρκίνο. Η διαχείριση της δυσθρεψίας επομένως προϋποθέτει μια συγκεκριμένη διατροφή η οποία να καλύπτει τις ανάγκες του ασθενούς σε πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, βιταμίνες, λίπη, φυτικές ίνες και νερό. Βασικός στόχος είναι να μην παρουσιαστεί απώλεια βάρους και μυϊκής μάζας, να μην υπάρχει αδυναμία και κόπωση, ούτως ώστε να έχει δυνάμεις για να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της θεραπείας του.

Μια ενδιαφέρουσα μελέτη δημοσιεύτηκε πριν λίγο καιρό από ομάδα γιατρών στο «CA:ACancerJournalforClinicians» και εντοπίσαμε στην ιστοσελίδα της AmericanCancerSociety. Η Αμερικανική Εταιρεία Καρκίνου δημοσίευσε μια οδηγία Διατροφής και Φυσικής Δραστηριότητας για το 2020. Πρόκειται για κατευθύνσεις που αναπτύχθηκαν από μια ομάδα εμπειρογνωμόνων στην έρευνα για τον καρκίνο, την πρόληψη, την επιδημιολογία, τη δημόσια υγεία και την πολιτική της. Συγκεκριμένα περιλαμβάνει τέσσερις συγκεκριμένες συστάσεις σε ατομικό επίπεδο και μια γενικότερη που αφορά την κοινότητα και την επίδρασή της στη διαμόρφωση υγιών συμπεριφορών για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου. Ας τις δούμε περιληπτικά.

  1. Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής. Οι ενήλικες θα πρέπει να αποφεύγουν τις αυξομειώσεις βάρους κα θα πρέπει να διατηρούνται σε ένα υγιές εύρος.
  2. Σωματική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τη μελέτη κάθε ενήλικος θα πρέπει να έχει στο εβδομαδιαίο πρόγραμμά του 150-300 λεπτά φυσικής δραστηριότητας μέτριας έντασης και 75-150 λεπτά έντονης έντασης. Πάγια απαίτηση ο περιορισμός της καθιστικής συμπεριφοράς.
  3. Υγιεινή διατροφή σε όλες τις ηλικίες. Τα ναι και όχι δεν διαφέρουν από αυτά που όλοι σχεδόν γνωρίζουμε. Η διατροφή μας πρέπει να περιλαμβάνει τρόφιμα με πολλά θρεπτικά συστατικά (λαχανικά, όσπρια, φρούτα, φυτικές ίνες κ.α.) ενώ πρέπει να έχει μικρότερες ποσότητες από κόκκινα ή επεξεργασμένα κρέατα, ζάχαρη, ποτά και επεξεργασμένα προϊόντα.
  4. Να αποφεύγεται η κατανάλωση αλκοόλ. Εάν κάποιος όμως επιθυμεί να καταναλώσει αλκοόλ, η σύσταση είναι για ένα ποτό την ημέρα για τις γυναίκες και δύο για τους άντρες.

Ιδιαίτερης αξίας είναι η τελική σύσταση, σύμφωνα με την οποία απαιτείται δημόσιοι, ιδιωτικοί και κοινοτικοί οργανισμοί να βρίσκονται σε συνεργασία σε κάθε επίπεδο, προκειμένου να αναπτύσσουν πολιτικές αλλαγές που θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μέγιστη δυνατή πρόσβαση σε θρεπτικές τροφές, σε ευχάριστες δραστηριότητες, σε ασφαλείς δράσεις και τον περιορισμό κατανάλωσης αλκοόλ.

 

Πηγή

Η πρώτη προτεραιότητα σε κάθε πρόγραμμα διατροφής, είναι να καλύπτει τον οργανισμό σε θερμίδες και πρωτεΐνη, σύμφωνα με τις ανάγκες του. Αν κάποιο άτομο δεν τρώει ικανοποιητικά, ώστε να καλύψει τις ανάγκες αυτές, τότε θα αρχίσει να χάνει βάρος, μυϊκή μάζα, δύναμη και αντοχή.

Τόσο ο καρκίνος όσο και η θεραπεία του επηρεάζουν σημαντικά τις διατροφικές ανάγκες, μέσω των μεταβολών που επέρχονται στις διαδικασίες της πέψης, της απορρόφησης και του μεταβολισμού.

Οι συμβατικές μέθοδοι αντιμετώπισης του καρκίνου περιλαμβάνουν τη χημειοθεραπεία, την ανοσοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία και τη χειρουργική αντιμετώπιση μεμονωμένα ή σε συνδυασμό. Ενώ, η χειρουργική επέμβαση και η ακτινοθεραπεία εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση όγκων σε συγκεκριμένα σημεία, η χημειοθεραπεία αποτελεί μια συστηματική θεραπεία που επηρεάζει όλο το σώμα, δυστυχώς και τα υγιή κύτταρα.

Οι παρενέργειες της ακτινοθεραπείας είναι συνήθως στο συγκεκριμένο σημείο που ακτινοβολείται, ενώ κατά τη χημειοθεραπεία επηρεάζονται κύτταρα τα οποία ανακυκλώνονται με ταχείς ρυθμούς, όπως τα κύτταρα του μυελού των οστών, τα θυλάκια των τριχών και ο βλεννογόνος του γαστρεντερικού συστήματος.

Κατά την έναρξη της θεραπείας μπορεί να νιώθετε αρκετά καλά, ώστε να συνεχίσετε να διατρέφεστε όπως και πριν. Καθώς όμως οι θεραπείες θα προχωρούν, ίσως  προκύψουν αλλαγές, οι οποίες μπορεί να εμποδίσουν την επαρκή πρόσληψη θρεπτικών συστατικών  (π.χ. ανορεξία, αλλαγές στη γεύση, ξηροστομία, ναυτία, δυσκοιλιότητα, διαρροϊκές κενώσεις κ.α.).

Ακόμη κι αν είστε υπέρβαροι, πρωταρχικός σας στόχος θα πρέπει να είναι, να διατηρήσετε το σωματικό σας βάρος, βελτιώνοντας ταυτόχρονα τις διατροφικές σας συνήθειες. Με σωστές διατροφικές επιλογές, θα μπορείτε να διατηρήσετε όλα τα απαραίτητα, για εσάς, θρεπτικά συστατικά και κατά την περίοδο της θεραπείας.

Ενδεικτικές οδηγίες για τη διατήρηση της διατροφικής κατάστασης σε ένα επαρκές επίπεδο:

  • Αποφύγετε να καταναλώνετε 3 μεγάλα γεύματα τη μέρα και αντί αυτού, προσπαθήστε να καταναλώνετε μικρότερες ποσότητες σε πιο συχνά γεύματα.
  • Αποφύγετε τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, που είναι πιο δύσπεπτα και τείνουν να παραμένουν στο στόμαχο προκαλώντας δυσφορία ή ναυτία. Τέτοια τρόφιμα μπορεί να είναι το μπέικον, το λουκάνικο, το βούτυρο, η μαργαρίνη, η μαγιονέζα, οι λιπαρές σάλτσες, τα πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα, τα τηγανητά και τα συσκευασμένα τρόφιμα τύπου κρουασάν, μπισκότα κ.α.
  • Τις μέρες της θεραπείας καλό θα ήταν να καταναλώσετε ένα μικρό γεύμα 2 ώρες πριν τη θεραπεία και ένα μικρό κολατσιό κατά τη διάρκεια αυτής (κράκερ, κομπόστα, σκεύασμα ειδικής διατροφής κ.α.), εφόσον επιτρέπεται.
  • Προσπαθήστε να καταναλώσετε μία μικρή ποσότητα πρωινού κάθε μέρα. Πίνετε εμπλουτισμένα ροφήματα και σκευάσματα ειδικής διατροφής για να συμπληρώσετε τις ανάγκες του οργανισμού σας.
  • Είναι πολύ σημαντικό να μάθετε να προσαρμόζετε τη διατροφή σας, σύμφωνα με τις εκάστοτε ανάγκες του οργανισμού σας.
  • Προσπαθήστε να ζυγίζεστε σε εβδομαδιαία βάση, την ίδια μέρα, την ίδια ώρα και με την ίδια ζυγαριά. Αν παρατηρήσετε ότι χάνετε βάρος, με τη βοήθεια ειδικού διαιτολόγου, προσαρμόστε τη δίαιτά σας, ώστε να λαμβάνετε περισσότερες θερμίδες.

Η κατάσταση θρέψης των ογκολογικών ασθενών διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της νόσου, αλλά και δεικτών υγείας, όπως η ποιότητα ζωής, η λειτουργική ικανότητα και η ψυχική ισορροπία. Η αξιολόγηση της διατροφικής κατάστασης και η διατροφική παρέμβαση, θα πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο υποστηρικτικό κομμάτι κάθε ογκολογικής θεραπείας, γι’  αυτό μη διστάζετε, ρωτήστε τον γιατρό και τον διαιτολόγο σας, καθώς η κάθε κατάσταση χρήζει εξατομικευμένης προσέγγισης,  σε κάθε περίπτωση υπάρχει λύση!

 

 

Βιβλιογραφία:

  • Kathleen Mahan & Sylvia Escott-Stump, Krause’s, (2017). Θεραπευτική Διατροφή, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, σελ. 24-26, 30
  • Ζαμπέλας, Α (2011). Κλινική Διαιτολογία & Διατροφή 3η Εκδ. Π.Χ Πασχαλίδης
  • Aredes, M.A., Garcez, M.R., Chaves, G.V., (2018) Influence of chemoradiotherapy on nutritional status, functional capacity, quality of life, and toxicity of treatment for patients with cervical cancer. Nutrition & Dietetics.

 

Βαϊοπούλου Σοφία, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος , MSc (Κλινική Διατροφή)